Λίγα λόγια για την Έρευνα Υγείας της ΕΛΣΤΑΤ
Η Ελληνική Στατιστική Αρχή στο πλαίσιο συνεργασίας με τη EUROSTAT διενεργεί κάθε πέντε έτη δειγματοληπτική έρευνα όπου συγκεντρώνονται αναλυτικές πληροφορίες για θέματα που αφορούν στην κατάσταση υγείας του πληθυσμού ηλικίας 15 ετών και άνω, τη χρήση υπηρεσιών υγείας, τους παράγοντες που επηρεάζουν –θετικά ή αρνητικά– την κατάσταση της υγείας, όπως είναι η φυσική άσκηση, η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, καθώς και η λήψη και παροχή κοινωνικής στήριξης και βοήθειας. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 2009 και είναι πλήρως εναρμονισμένη με τις αντίστοιχες έρευνες των λοιπών κρατών μελών της ΕΕ. Η έρευνα του 2019 διενεργήθηκε σε τελικό δείγμα 8.125 ιδιωτικών νοικοκυριών και σε ισάριθμα μέλη αυτών, σε ολόκληρη την Ελλάδα, με πρώτη δημοσιοποίηση των δεδομένων το 2020. Η επόμενη έρευνα υγείας διενεργήθηκε το έτος 2025, με παρουσίαση των πρώτων επιστημονικών δεδομένων το φθινόπωρο του 2026.
Στο πλαίσιο συμμετοχής του Προέδρου της Π.Ε.Α. κ. Στρατή Χατζηχαραλάμπους, ως Εκπροσώπου του Υπουργείου Υγείας στην Ομάδα Εργασίας που διαμόρφωσε το τελικό ερωτηματολόγιο για τη διενέργεια της σχετική έρευνας για την υγεία του ελληνικού πληθυσμού (για το 2019 και για το 2025) και αξιοποιώντας τη δυνατότητα που παρείχε η EUROSTAT να τροποποιηθούν, συμπληρωθούν ή να προστεθούν νέα ερωτήματα με βάση τις ανάγκες κάθε χώρας (χωρίς όμως να επηρεάζονται οι ερωτήσεις που διαμορφώνουν ευρωπαϊκούς δείκτες), επετεύχθην η προσθήκη σχετικής υπο-ερώτησης στην Ενότητα για τις «Χρόνιες Παθήσεις» και για τις «Αισθητηριακές Αναπηρίες», που αναφέρεται στο αν ο ερωτώμενος έχει πιστοποιημένη τυφλότητα με αναπηρία 80% και άνω.
Προκειμένου η Π.Ε.Α. να μελετήσει το προφίλ υγείας των Ατόμων με Αναπηρία Όρασης στην Ελλάδα, που συμμετείχαν στην Έρευνα Υγείας του 2019 – 2020, απέστειλε σχετικό αίτημα στην ΕΛΣΤΑΤ, προκειμένου να της παραχωρηθούν προς επεξεργασία τα σχετικά αρχεία των ερωτηματολογίων που απαντήθηκαν από τα εν λόγω άτομα και συνάφθηκε για τον σκοπό αυτό σχετική Σύμβαση για την πρόσβαση σε εμπιστευτικά δεδομένα για ερευνητικούς σκοπούς (όπως εγκρίθηκε από την 25η Επιτροπή Στατιστικού Απορρήτου της ΕΛΣΤΑΤ με τη Σύμβαση υπ’ αριθμ. 1185 και την παραχώρηση των αρχείων με δεδομένα στις 28-08-2025).
Για το 2019 αντλήθηκαν κι επεξεργάστηκαν δεδομένα από δεκαέξι (16) άτομα με Αναπηρία Όρασης (80% και άνω έως τυφλότητα), τα οποία αντιστοιχούν: 1 ΑμΑΟ σε 508 άτομα του συνολικού δείγματος της έρευνας (8125 άτομα), όπου αντίστοιχα στον γενικό πληθυσμό της Ελλάδος η αναλογία είναι 1 ΑμΑΟ προς 625 άτομα, δεδομένου ότι ήταν 16.000 τα ΑμΑΟ στον γενικό πληθυσμό που για το 2020 ήταν καταγεγραμμένοι/ες κι ελάμβαναν επίδομα τυφλότητας από τον ΟΠΕΚΑ (η αναλογία των ΑμΑΟ στο δείγμα της έρευνας ήταν αντιπροσωπευτικότερη του γενικού πληθυσμού).
Η εν λόγω μελέτη θα παρουσιαστεί σε τρία μέρη με προοπτική να έχει ολοκληρωθεί την άνοιξη του 2027. Αντίστοιχα η Π.Ε.Α. με τη δημοσίευση από την ΕΛΣΤΑΤ των πρώτων αποτελεσμάτων από την Έρευνα Υγείας που πραγματοποιήθηκε το 2025, θα αιτηθεί εκ νέου για την παραχώρηση των ανάλογων αρχείων με δεδομένα που απαντήθηκαν από ΑμΑΟ, προκειμένου να συμπληρωθεί η μελέτη και με συγκριτικά στοιχεία αναδεικνύοντας τις σχετικές –πιθανόν μεταβολές-. Προσδοκία της Π.Ε.Α. είναι η μελέτη αυτή να αποτελέσει οδηγό και για άλλες κατηγορίες αναπηρίας, ώστε οι αντίστοιχοι Σύλλογοι και οι Οργανώσεις του Αναπηρικού Κινήματος, σε συνεργασία με Ακαδημαϊκούς Φορείς ή Ειδικούς Επιστήμονες, να προβούν στη διαμόρφωση των ανάλογων προφίλ – χαρακτηριστικών υγείας.
Σκοπός και στόχοι της παρούσας μελέτης της Π.Ε.Α.
Η διερεύνηση του προφίλ υγείας και χρήσης υπηρεσιών υγείας των Ατόμων με Αναπηρία Όρασης (ΑμΑΟ), αξιοποιώντας δεδομένα από την έρευνα υγείας της ΕΛΣΤΑΤ έτους αναφοράς 2019, προκειμένου να μελετηθούν επιμέρους πεδία και χαρακτηριστικά του εν λόγω πληθυσμού, όπως η νοσηρότητα, η αναπηρία – λειτουργικότητα, η χρήση πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας περίθαλψης, οι δαπάνες υγείας, η χρήση φαρμάκων, η ψυχική υγεία, η διατροφή, η χρήση αλκοόλ/ καπνού κλπ..
Σκοπός είναι, μέσω ανάλυσης των δεδομένων ως προς διάφορα πεδία, να καταγραφούν οι συμπεριφορές, οι συνήθειες και οι ανάγκες και να επιτευχθεί η συμβολή για την βελτίωση των υπηρεσιών υγείας στα Άτομα με Αναπηρία Όρασης (ΑμΑΟ).
Στόχοι της εν λόγω μελέτης είναι:
α) Η ανάλυση στοιχείων και δεδομένων για τα Άτομα με Αναπηρία Όρασης (ΑμΑΟ), που προκύπτουν από τη συμπλήρωση ερωτηματολογίων στο πλαίσιο της έρευνας για την υγεία του ελληνικού πληθυσμού (2019 – 2020), ώστε να προσδιοριστούν ιδιαίτεροι παράμετροι και διαστάσεις για τον πληθυσμό αυτό.
β) Η διεξαγωγή συμπερασμάτων που θα διευκολύνουν στην κατανόηση των επιμέρους προβλημάτων υγείας των ΑμΑΟ και της επίδρασης αυτών σε διάφορες διαστάσεις της καθημερινής τους ζωής.
γ) Η ανίχνευση και κατανόηση συμπεριφορών και στάσεων που σχετίζονται με διάφορες διαστάσεις της υγείας των ΑμΑΟ αλλά και της ευρύτερης χρήσης των σχετικών υπηρεσιών.
δ) Η συμβολή στη διαχείριση των διαφόρων καταστάσεων και προβλημάτων που διαπιστώνονται στο επίπεδο της υγείας και χρήσης υπηρεσιών από τα ΑμΑΟ και ανάπτυξη κατάλληλων παρεμβάσεων ενημέρωσης κι ευαισθητοποίησης.
ε) Η οργάνωση παρεμβάσεων και δράσεων που σχετίζονται με την πρόληψη, την πρώιμη διάγνωση και την έγκαιρη παρέμβαση σε επίπεδο υγείας για την αντιμετώπιση των όποιων προβλημάτων που έχουν τα ΑμΑΟ.
στ) Η ανάπτυξη παρεμβάσεων που σχετίζεται με την Εγγραμματοσύνη Υγείας στα ΑμΑΟ, είτε μέσω δράσεων αγωγής υγείας που συμβάλουν στην αλλαγή στάσεων και συμπεριφορών, είτε με την κατάλληλη ενημέρωση για την αξιόπιστη και αποτελεσματική χρήση των υπηρεσιών υγείας.
ζ) Η οργάνωση παρεμβάσεων που ενισχύουν την απόκτηση δεξιοτήτων για την αυτόνομη διαχείριση, από τα ΑμΑΟ, θεμάτων που σχετίζονται με την υγεία τους.
η) Η ενίσχυση της αυτοφροντίδας και αυτοβοήθειας των ΑμΑΟ σε θέματα προαγωγής και προστασία της υγείας και λειτουργικότητας.
Ακολουθεί ολόκληρη η μελέτη που εκπόνησε η Π.Ε.Α. σε μορφή word και pdf.